जिल्हा परिषद विषयी
सिंधुदुर्ग जिल्हा परिषद ही १९८१ साली स्थापन झालेली आणि सिंधुदुर्ग नगरी येथे मुख्यालय असलेली एक सक्षम, लोकाभिमुख व विकासाभिमुख स्थानिक स्वराज्य संस्था आहे. या परिषदेमार्फत जिल्ह्यातील ८ तालुके आणि सुमारे ४०० हून अधिक ग्रामपंचायतींचा कारभार प्रभावीपणे चालविला जातो. शिक्षण, आरोग्य, महिला व बालकल्याण, कृषी, पाणीपुरवठा, रस्ते विकास, सामाजिक न्याय, अभियांत्रिकी अशा अनेक विभागांतून ग्रामीण भागाचा सर्वांगीण विकास साधण्याचा प्रयत्न केला जातो. जिल्हा परिषदेच्या शिक्षण विभागामार्फत जिल्हा परिषद शाळांमध्ये स्मार्ट क्लासेस, ई-लर्निंग आणि डिजिटल साधनांचा वापर करून विद्यार्थ्यांना गुणवत्तापूर्ण शिक्षण दिले जात आहे. आरोग्य विभागाच्या माध्यमातून प्राथमिक आरोग्य केंद्रे, उपकेंद्रे आणि आरोग्य मोहिमांद्वारे गावोगावी आरोग्य सुविधा पोहोचवल्या जात आहेत. जलजीवन मिशनमुळे प्रत्येक घरापर्यंत शुद्ध पाणी पोहोचत आहे, तर अभियांत्रिकी विभागाच्या मदतीने ग्रामीण रस्ते, पूल आणि शैक्षणिक इमारती उभारल्या जात आहेत. महिला व बालकल्याण विभाग अंगणवाडी, बचतगट आणि पोषण आहार यांद्वारे महिलांच्या सबलीकरणासाठी काम करत आहे. याशिवाय “शासन आपल्या दारी” या उपक्रमांतर्गत ई-ऑफिस प्रणाली, ऑनलाइन अर्ज सुविधा आणि डिजिटल सेवांचा लाभ नागरिकांना सहज मिळू लागला आहे, ज्यामुळे कारभार अधिक पारदर्शक, गतिमान आणि लोकाभिमुख झाला आहे.
याचबरोबर, सिंधुदुर्ग जिल्ह्याला केंद्र सरकारकडून पर्यटन जिल्हा म्हणून मान्यता मिळाली असून, हा जिल्हा महाराष्ट्राच्या पर्यटन नकाशावर वेगाने उभारी घेत आहे. येथे मालवणचा ऐतिहासिक सिंधुदुर्ग किल्ला, तारकर्लीचा नयनरम्य समुद्रकिनारा, वेंगुर्ल्याचे बीच, आचरा व देवबागचे सागरी सौंदर्य, अंबोलीचे धबधबे व थंड हवेचे ठिकाण, तसेच कुडाळ, कणकवली आणि सावंतवाडी परिसरातील सांस्कृतिक परंपरा आणि खाद्यसंस्कृती ही पर्यटकांना आकर्षित करतात. जलक्रीडा, स्कूबा डायव्हिंग, स्नॉर्कलिंग यांसारख्या साहसी खेळांमुळे हा जिल्हा आंतरराष्ट्रीय पर्यटनासाठीही नावारूपाला येत आहे. पर्यटनाच्या बरोबरच कृषी, मत्स्य व्यवसाय आणि बागायती क्षेत्रातील प्रगतीही उल्लेखनीय आहे. आंबा, काजू, सुपारी आणि नारळ या फळबागा जिल्ह्याच्या अर्थव्यवस्थेला बळकटी देतात.
एकूणच, सिंधुदुर्ग जिल्हा परिषद आणि पर्यटन विकास या दोन्ही आघाड्यांवर जिल्हा सतत नवी उंची गाठत असून, नागरिकांच्या जीवनमानात सकारात्मक बदल घडवून आणत आहे. डिजिटल युगाशी सुसंगत अशा नवकल्पना, शाश्वत विकासासाठी राबविण्यात येणाऱ्या योजना आणि समृद्ध सांस्कृतिक वारसा यांच्या जोरावर सिंधुदुर्ग जिल्हा महाराष्ट्रासाठी एक आदर्श ठरत आहे.
इतिहास व स्थापना
सिंधुदुर्ग जिल्हा हे ‘रत्नागिरी’ जिल्ह्यापासून विभाजित होऊन १ मे १९८१ रोजी स्थापन झाले.
जिल्हा परिषद हा त्या वेळी तयार करण्यात आलेल्या प्रशासनिक व स्थानिक स्वराज्य संस्थेचा भाग आहे.
अध्यक्ष / मुख्य पदाधिकारी
खाली जिल्हा परिषद सिंधुदुर्गचे काही प्रमुख पदाधिकारी आहेत:
| पद | नाव | कार्यालयीन फोन / संपर्क |
|---|---|---|
| मुख्य कार्यकारी अधिकारी (CEO, ZP Sindhudurg) | श्री.रवींद्र खेबुडकर (भा.प्र.से.) | |
लोकसंख्याशास्त्र (Population & Demographics)
एकूण लोकसंख्या (२०११ सेन्सस नुसार): ८४९,६५१
शहरी भागाचा भाग: सुमारे १२.५९% लोक शहरी भागात राहतात.
साक्षरता दर: जिल्ह्यातील साक्षरता दर सुमारे ८५.५६% आहे.
लिंग गुणोत्तर (Sex Ratio): प्रति १००० पुरुषांवर १,०३७ महिला आहेत.
भौगोलिक माहिती
क्षेत्रफळ: ५,२०७ किलोमीटर² सुमारे
तालुके (Talukas): आठ तालुके आहेत — दोडमर्ग, सावंतवाडी, कुडाळ, वेंगुर्ला, मालवण, कणकवली, देवगड, वैभववाडी.
जिल्हा किनाऱ्याहीन नाही — पश्चिमेकडे अरबी समुद्र आहे. पूर्वेस पश्चिम घाट, दक्षिणेस कर्नाटक राज्य, उत्तरेस रत्नागिरी जिल्हा आहे.